Je hebt het document al een tijdje liggen, de envelop op de keukentafel of de e-mail ergens onderin je inbox. Je weet wat het is, maar je schuift het voor je uit. Want zodra je begint met lezen, zie je termen als ‘geïndexeerde aanspraak’, ‘franchise’ en ‘uitkeringsovereenkomst’, en dan is de lust snel vergaan. Wij van Seniorenmagazine.nl herkennen dat gevoel goed. Veel senioren geven aan dat het pensioenoverzicht het document is dat ze het langst laten liggen, niet omdat ze het niet belangrijk vinden, maar omdat het zo ondoordringbaar lijkt. In dit artikel laten we zien welke informatie er echt toe doet, wat je gerust kunt overslaan en wanneer je eventueel actie hoeft te ondernemen.
Waar vind je jouw overzicht en wanneer komt het binnen?
Pensioenfondsen zijn verplicht om jaarlijks een Uniform Pensioenoverzicht (UPO) te sturen. Dat gebeurt meestal in het voorjaar of de zomer, maar de exacte periode verschilt per fonds. Werk je nog, dan krijg je het van je pensioenfonds via je werkgever. Ben je al gepensioneerd, dan ontvang je het rechtstreeks.
Steeds meer fondsen sturen geen papieren brief meer, maar een e-mail met een link naar je persoonlijke omgeving. Log je in via MijnPensioenfonds of een vergelijkbaar portaal, dan staat het overzicht daar klaar. Weet je niet precies welk fonds bij jouw vroegere werkgever hoort? Op mijnpensioenoverzicht.nl zie je direct alle pensioenen die op jouw naam zijn geregistreerd, inclusief die van werkgevers van twintig jaar geleden.
Stap 1: Kijk eerst alleen naar de drie kerncijfers
Sla de eerste paar pagina’s met uitleg over. Zoek op de hoofdpagina van het overzicht drie dingen:
- Je opgebouwd pensioen: wat je tot nu toe zeker hebt, gebaseerd op de jaren die je al gewerkt hebt.
- Je verwacht pensioen: wat je krijgt als je tot je pensioendatum blijft werken en alles bij het oude blijft.
- Je pensioendatum: de officiële datum waarop je pensioen ingaat volgens je fonds.
Schrijf die drie getallen op een briefje. Echt, even opschrijven helpt. Dit zijn jouw ankers voor de rest van het document. Alles wat daarna komt, is toelichting bij deze drie cijfers.
Stap 2: Begrijp het verschil tussen ‘zeker’ en ‘verwacht’
Bijna altijd staan er twee bedragen naast elkaar. Het eerste is het pensioen dat je al hebt opgebouwd, het bedrag waar je recht op hebt ook als je morgen stopt met werken. Het tweede is een verwachting: wat krijg je als je blijft werken tot je pensioendatum én als het beleggingsrendement en de rente meevallen?
Dat tweede getal is dus onzeker. Fondsen laten dit soms zien in drie scenario’s: een pessimistisch, een verwacht en een optimistisch scenario. Wij adviseren je om het middelste scenario als uitgangspunt te nemen, maar even te noteren hoe groot het verschil is met het slechte scenario. Is dat verschil honderden euro’s per maand, dan is het slim om daar rekening mee te houden in je plannen.
Stap 3: Zoek het woord ’tekort’ of ‘aandachtspunt’
Veel pensioenoverzichten bevatten tegenwoordig een signaaltekst, soms letterlijk het woord ’tekort’ of ‘aandachtspunt’. Dat betekent dat het fonds heeft berekend dat je verwachte pensioen lager uitvalt dan een bepaalde grens, bijvoorbeeld 70 procent van je huidige salaris. Zie je zo’n woord? Lees dan de bijbehorende toelichting.
Staat er niets over een tekort? Dan mag je rustig ademhalen. Dat betekent niet dat alles perfect is, maar wel dat er geen direct alarmsignaal is. Voor veel mensen is dit het moment waarop ze het overzicht gerust opzij kunnen leggen, met de wetenschap dat het in orde is.
Stap 4: Controleer je persoonlijke gegevens
Dit is de stap die mensen het vaakst overslaan, terwijl het een van de belangrijkste is. Controleer of je naam, geboortedatum, het dienstjaar waarin je begon en je huidige salaris kloppen. Een fout in je salaris of startdatum heeft direct invloed op de hoogte van je opgebouwde pensioen.
Klopt er iets niet? Neem dan contact op met je werkgever of rechtstreeks met het pensioenfonds. Dit is geen gedoe, het is gewoon een correctie doorgeven. Fondsen zijn gewend aan dit soort meldingen en lossen het doorgaans snel op. Bewaar wel een kopie van je melding.
Stap 5: Lees de kolom over nabestaandenpensioen
Ergens op het overzicht staat wat er geregeld is voor je partner als jij eerder overlijdt. Dit heet het nabestaandenpensioen of partnerpensioen. Het staat er soms als een bedrag per maand, soms als een percentage van jouw pensioen.
Stel, je bent getrouwd en je partner heeft nooit of weinig gewerkt. Dan is dit een belangrijk getal. Is het bedrag laag of staat er ‘niet verzekerd’? Dan is het de moeite waard om dit te bespreken, hetzij met je fonds, hetzij met een adviseur. Sommige fondsen bieden de mogelijkheid om extra nabestaandenpensioen bij te verzekeren, maar dat is aan een leeftijdsgrens gebonden, dus wacht daar niet te lang mee.
Stap 6: Zoek al je overzichten bij elkaar op mijnpensioenoverzicht.nl
Eén pensioenoverzicht vertelt maar de helft van het verhaal. Heb je in je leven bij meerdere werkgevers gewerkt, dan heb je waarschijnlijk ook meerdere pensioenpotjes. Op mijnpensioenoverzicht.nl log je in met DigiD en zie je meteen een totaaloverzicht van al je pensioenrechten, inclusief AOW.
Wij van Seniorenmagazine.nl raden aan om dit minstens één keer per jaar te doen, bij voorkeur op hetzelfde moment als je jaarlijkse UPO binnenkomt. Het geeft je een volledig beeld en voorkomt verrassingen later.
Wat de vaktermen in gewone woorden betekenen
Pensioenoverzichten zitten vol jargon. Hier zijn de termen die bijna altijd opduiken, in gewone taal uitgelegd:
- Franchise: het deel van je salaris waarover je geen pensioen opbouwt. Dat eerste stuk wordt namelijk al gedekt door de AOW. De franchise ligt vaak rond de 17.000 tot 18.000 euro per jaar. Pensioen bouw je op over wat je verdient bóven dat bedrag.
- Opbouwpercentage: het percentage van je pensioengrondslag (salaris minus franchise) dat je per jaar aan pensioen opbouwt. Een veelvoorkomend percentage is 1,875 procent per jaar. Werk je dertig jaar, dan bouw je dus 56 procent op van je pensioengrondslag.
- Geïndexeerd: pensioen dat elk jaar wordt aangepast aan de inflatie of loonontwikkeling heet geïndexeerd. Niet alle fondsen indexeren altijd. Staat er ‘voorwaardelijke indexatie’, dan hangt het af van de financiële situatie van het fonds.
- Dekkingsgraad: de verhouding tussen het vermogen van het fonds en de verplichtingen. Een dekkingsgraad van 110 procent betekent dat het fonds meer in kas heeft dan het op termijn moet uitkeren. Onder de 100 procent is er reden tot zorg.
Wanneer je niets hoeft te doen, en wanneer je wel in actie komt
De meeste mensen hoeven na het lezen van hun pensioenoverzicht niets te doen. Maar er zijn drie concrete signalen die wél om actie vragen:
Signaal 1: Je persoonlijke gegevens kloppen niet. Meld dit altijd, hoe klein de fout ook lijkt. Zelfs een verschil van een paar maanden in je startdatum kan invloed hebben op je opbouw.
Signaal 2: Er staat een tekort of aandachtspunt in het overzicht. Ga dan na hoeveel het tekort bedraagt en of je nog ruimte hebt om bij te storten via lijfrente of een ander product. Laat je hierover adviseren als de bedragen significant zijn.
Signaal 3: Je leefsituatie is veranderd. Ben je gescheiden, getrouwd, of heb je een kind gekregen? Dan kan het nabestaandenpensioen niet meer kloppen met je situatie. Neem contact op met je fonds om dit te controleren.
Eén concrete volgende stap, afhankelijk van wat jij las
Na het doorlopen van je pensioenoverzicht is de vraag: wat doe jij nu? Dat hangt af van wat je vond.
Zag je geen tekorten, kloppen de gegevens, en past het nabestaandenpensioen bij je situatie? Sla het overzicht dan op in een map (digitaal of fysiek) en bewaar het samen met je vorige overzichten. Zo kun je over een jaar makkelijk vergelijken. Klaar.
Twijfel je over de hoogte van je pensioen of wil je weten of je nog iets kunt aanvullen? Vul dan de pensioenplanner in op mijnpensioenoverzicht.nl. Die geeft je een beeld van je totale inkomen na pensionering, inclusief AOW.
Is er een tekort of klopt er iets niet? Plan dan een afspraak bij een onafhankelijk financieel adviseur, een pensioenadviseur of neem contact op met je pensioenfonds zelf. Veel fondsen bieden gratis spreekuren aan, soms ook telefonisch. Je hoeft hier echt niet veel voor te regelen.
Het pensioenoverzicht lezen voelt groter dan het is. Zodra je het in handen hebt en die eerste drie kerncijfers hebt gevonden, valt de rest al snel op zijn plek.
De meeste mensen die hun pensioenoverzicht stap voor stap doorlopen, komen tot dezelfde conclusie: het valt mee. Je hoeft geen financiële achtergrond te hebben om de drie kerncijfers te begrijpen, te controleren of je persoonlijke gegevens kloppen en te zien wat er voor je partner is geregeld. Een bezoek aan mijnpensioenoverzicht.nl geeft je bovendien het volledige beeld van wat je bij verschillende pensioenfondsen hebt opgebouwd. Voor de meeste mensen betekent het lezen van het overzicht gewoon dat je het daarna opgeruimd kunt wegleggen, met de wetenschap dat je weet wat er staat.