Je staat op het punt opnieuw te trouwen, maar je ex-partner had aanspraak op een deel van jouw pensioen. Wat gebeurt er daar nu mee? En wat betekent een nieuw huwelijk voor de AOW-toeslag of de erfenis van je kinderen? Dit soort vragen komt bij veel senioren pas boven als het bijna te laat is om er rustig over na te denken. Wij van Seniorenmagazine.nl zien regelmatig dat juist de praktische kant van opnieuw trouwen wordt onderschat, simpelweg omdat de verliefdheid vooropstaat. Begrijpelijk, maar een paar zaken verdienen toch echt aandacht voordat je ja zegt.
Stap 1: Breng je huidige financiële situatie in kaart
Voordat je ook maar een datum pikt, is het verstandig om op papier te zetten wat je nu precies ontvangt en bezit. Dit helpt je ook bij het opbouwen van financiële zekerheid. Denk aan je AOW-uitkering, eventuele pensioenuitkeringen, lijfrentes, toeslagen en spaargeld. Wij van Seniorenmagazine.nl adviseren om dit eerlijk en volledig te doen, ook al voelt het onromantisch. Dit overzicht is namelijk de basis voor alle beslissingen die daarna komen. Doe dit voor jezelf én voor je aanstaande partner, zodat jullie allebei weten waar je aan toe bent.
Stap 2: Wat gebeurt er met je AOW?
Dit is voor veel stellen de grootste verrassing. Wie alleen woont, ontvangt een hogere AOW dan iemand die samenwoont. Op het moment dat je gaat trouwen, een geregistreerd partnerschap aangaat of duurzaam samenwoont, herberekent de SVB je uitkering op basis van de zogeheten gehuwdennorm. Die ligt op 50 procent van het minimumloon per persoon, terwijl de alleenstaandennorm op 70 procent ligt. Het verschil kan al snel oplopen tot meer dan 300 euro per maand. Dat is een grote stap terug in inkomen, zeker als jullie allebei een lage aanvullende pensioenuitkering hebben. Laat dit concreet narekenen voordat je verdere stappen zet.
Stap 3: Controleer je pensioenuitkering
Een pensioenuitkering verandert bij een huwelijk niet automatisch, maar er kunnen wel gevolgen zijn voor nabestaandenpensioenen. Als jij overlijdt, heeft je nieuwe partner mogelijk recht op een partnerpensioen, maar alleen als het pensioenfonds dit tijdig weet en als de regels dit toestaan. Geef je huwelijk dus zo snel mogelijk door aan je pensioenfonds. Tegelijkertijd is het goed om na te gaan of een ex-partner op dit moment rechten heeft op een deel van jouw pensioen via de zogeheten pensioenverevening. Een nieuw huwelijk heft die afspraken niet altijd op. Neem contact op met je pensioenfonds of laat dit uitzoeken door een financieel adviseur.
Stap 4: Herbereken je toeslagen
Zorgtoeslag, huurtoeslag en andere inkomensafhankelijke regelingen worden berekend op basis van het gezamenlijke toetsingsinkomen van jou en je partner. Als jullie beiden een pensioen ontvangen, kan dat gezamenlijke inkomen hoger uitvallen dan het toeslagkantoor verwacht. Het gevolg: je toeslag daalt of vervalt helemaal. Stel je voor dat jij als alleenstaande net onder de grens voor zorgtoeslag valt en je partner een middelgroot pensioen heeft. Zodra jullie fiscaal partners worden, tel je die inkomens bij elkaar op en ben je de toeslag mogelijk kwijt. Meld wijzigingen tijdig bij de Belastingdienst om terugvordering te voorkomen.
Stap 5: Kies de juiste samenlevingsvorm
Trouwen na pensionering is niet je enige optie. Je kunt kiezen uit drie vormen, elk met eigen rechtsgevolgen:
- Huwelijk: volledige juridische bescherming, automatisch erfrecht, maar ook automatisch fiscaal partnerschap.
- Geregistreerd partnerschap: vrijwel dezelfde rechten als een huwelijk, maar iets eenvoudiger te beëindigen zonder rechter.
- Samenlevingscontract: flexibeler, maar geeft geen automatisch erfrecht of nabestaandenpensioen zonder extra regelingen.
Ons advies: als je écht voor elkaar wilt zorgen en zekerheid wilt, kies dan voor een huwelijk of geregistreerd partnerschap. Een samenlevingscontract is goedkoper, maar vraagt meer maatwerk om dezelfde bescherming te bieden.
Stap 6: Laat de erfrechtsituatie doorlichten door een notaris
Dit is misschien wel de meest onderschatte stap. Als je kinderen hebt uit een eerdere relatie, botst een nieuw huwelijk snel met bestaande testamenten of de wettelijke verdeling. Wanneer jij overlijdt zonder testament, erft je nieuwe partner automatisch alles. Je kinderen krijgen dan een vordering op die partner, maar dat geld pas op als die partner ook overlijdt. In de tussentijd kunnen je kinderen niets opeisen. Dat klinkt misschien acceptabel, maar stel je voor dat je nieuwe partner later zelf hertrouwt of dat de relatie verslechtert. Laat een notaris meekijken naar de situatie van beide partners en bespreek open wat jullie wensen zijn voor kinderen en kleinkinderen. Een goed testament en eventueel een uitsluitingsclausule kunnen veel problemen voorkomen.
Stap 7: Huwelijkse voorwaarden of gemeenschap van goederen
Sinds 2018 geldt in Nederland bij een huwelijk zonder huwelijkse voorwaarden een beperkte gemeenschap van goederen: alleen wat jullie samen opbouwen na de trouwdatum valt in de gemeenschap. Wat je ieder afzonderlijk al had, blijft in principe van jezelf. Maar er zijn uitzonderingen, en de regels zijn complexer dan ze lijken. Wij raden aan om bij een laat huwelijk toch altijd huwelijkse voorwaarden te laten opstellen. Zo kun je precies vastleggen wie welk vermogen, welke schulden en welke pensioenrechten houdt. Denk ook na over pensioenverevening: bij echtscheiding is er een wettelijke regeling, maar met huwelijkse voorwaarden kun je dit anders afspreken.
Stap 8: Regel de praktische en administratieve zaken
Een huwelijk vraagt nogal wat administratie. Zet deze zaken op je checklist:
- Aangifte van het voorgenomen huwelijk bij de burgerlijke stand, minimaal twee weken van tevoren.
- Doorgeven van de huwelijksdatum aan de SVB (voor AOW), je pensioenfonds en de Belastingdienst.
- Aanpassen van begunstigingen bij levensverzekeringen en bankrekeningen.
- Controleren of je zorgverzekering en aansprakelijkheidsverzekering nog kloppen.
- Aanpassen van je testament bij de notaris.
Begin hier ruim op tijd mee. Sommige instanties hebben weken nodig om wijzigingen door te voeren.
Stap 9: Stel een realistisch bruiloftsbudget op
Nu je weet hoeveel financiële ruimte jullie samen hebben, is het tijd voor het leukste deel: de viering. Een bruiloft op latere leeftijd hoeft niet groots te zijn om bijzonder te zijn. Een intiem diner met de kinderen en kleinkinderen in een goed restaurant kan net zo onvergetelijk zijn als een feest voor honderd man. Bepaal samen wat echt belangrijk is voor jullie dag en zorg dat het budget past bij de financiële werkelijkheid die je in stap 1 in kaart bracht. Een vuistregel die veel stellen hanteren: geef nooit meer uit dan je uit eigen middelen kunt betalen zonder in te teren op de buffer die je allebei nodig hebt voor onverwachte zorgkosten of woningaanpassingen.
Stap 10: Plan een jaarlijkse financiële check-in
Trouwen is geen momentopname, het is het begin van een gezamenlijk financieel leven. Plan elk jaar, bij voorkeur in het voorjaar als de belastingaangifte vers is, een moment om samen te checken of alles nog klopt. Zijn de toeslagen juist aangevraagd? Stemt het testament nog overeen met jullie wensen? Zijn er wijzigingen in pensioenregels die jullie raken? Dit hoeft geen zwaar gesprek te zijn, maar het voorkomt dat kleine veranderingen uitgroeien tot grote problemen.
Opnieuw trouwen op latere leeftijd is heel goed mogelijk en voor veel mensen een bewuste, gelukkige keuze. Maar de financiële en juridische situatie is op deze leeftijd meestal ingewikkelder dan bij een eerste huwelijk. Een gesprek met een notaris en eventueel een financieel adviseur is geen overbodige luxe, maar gewoon verstandig. Wie dat op tijd regelt, heeft daarna weinig meer te vrezen.