De trap op gaat steeds trager, opstaan uit je stoel kost moeite en ’s nachts zeurt je knie. Bij veel ouderen zit artrose achter dit soort klachten. Helpen pijnstillers en fysiotherapie niet meer genoeg, dan kan een knieprothese ter sprake komen. Dat hoeft niet altijd een volledig nieuw gewricht te zijn. Soms is een halve prothese voldoende.
Wat er gebeurt in een knie met artrose
Je knie is een scharniergewricht. Hij buigt en strekt vooral. De gewrichtsvlakken zijn bekleed met een laag kraakbeen, die glad en veerkrachtig is en de botdelen soepel langs elkaar laat glijden. Bij artrose wordt die laag dunner of verdwijnt hij helemaal. Bewegen gaat dan stroever en doet meer pijn. In een later stadium kunnen de klachten ook in rust en tijdens het slapen optreden. Op een röntgenfoto is de slijtage vaak goed te zien.
Een nieuwe knie komt pas in beeld als andere behandelingen de klachten niet meer onder controle houden. Daarbij gaat het om meer dan de ingreep zelf. Vaak begint het traject rond een operatie voor een knieprothese met een voorlichting of een screening, waarin duidelijk wordt hoe de operatie precies zal verlopen. Daarna volgen een opname van meestal één à twee nachten en controleafspraken na twee en na acht weken.
Halve knieprothese of totale knieprothese?
Waarom krijgt de één een halve prothese en de ander een totale? Dat hangt af van de plek en de mate van de artrose in je knie. Bij een halve knieprothese vervangt de orthopedisch chirurg alleen het versleten deel, bijvoorbeeld de binnen- of buitenkant van de knie. Bij een totale knieprothese worden alle gewrichtsvlakken vervangen door een kunstknie.
Een totale knieprothese bestaat uit drie onderdelen die samen het gewricht vormen.
- Een plateau dat op het scheenbeen (tibia) wordt geplaatst.
- Een onderdeel dat op het uiteinde van het bovenbeen (femur) komt.
- Een tussenstuk (insert) dat tussen deze twee delen in zit.
Welke variant bij jouw knie past, beoordeelt de orthopeed op basis van onderzoek en röntgenfoto’s. De keuze verschilt dus per persoon, ook als de klachten op elkaar lijken.
De plaatsing van een totale knieprothese duurt ongeveer anderhalf uur. Direct na de operatie mag de prothese volledig belast worden. Toch loop je de eerste tijd meestal nog met krukken of een rollator, totdat de spieren rond de knie weer sterk genoeg zijn.
Hoe lang gaat een kunstgewricht mee?
Een knieprothese gaat gemiddeld ongeveer 20 tot 25 jaar mee. Dat is een gemiddelde. Hoe lang een prothese in jouw situatie meegaat, verschilt per persoon. Ter vergelijking ligt de gemiddelde levensduur van een kunstheup op ongeveer 15 tot 20 jaar.
Bij een heupprothese speelt ook de manier van bevestigen een rol. Hierbij wordt de ene variant met botcement in het bot vastgezet. De andere wordt in het bot geklemd en heeft een oppervlak waar het bot tegenaan kan groeien. Leeftijd en botkwaliteit bepalen mede welke van de twee de orthopeed kiest. Het revalidatietraject is voor beide soorten gelijk.
Voor de knie en heup geldt dat een kunstgewricht levenslang gevoelig blijft voor bacteriële infecties. Daarom wordt rond ingrepen bij een arts of tandarts soms bekeken of antibiotica nodig zijn om de prothese te beschermen.
De eerste stap bij aanhoudende knieklachten
Heb je al langere tijd last van je knie? Dan is de huisarts je eerste aanspreekpunt. Die bekijkt samen met je welke behandelingen bij je klachten passen en verwijst je door naar het ziekenhuis als dat nodig is. Een halve of totale knieprothese is daarbij nooit de eerste stap, maar kan uiteindelijk wel de meest geschikte oplossing zijn.