Je stopt met werken op de datum die je al maanden in je hoofd had, en je rekent erop dat de AOW gewoon begint. Tot je ontdekt dat jouw AOW-leeftijd ruim een jaar later valt dan de datum waarop je pensioen ingaat. Veertien maanden zonder AOW: dat is voor veel mensen geen kleine tegenvaller. Wij van Seniorenmagazine.nl zien dit misverstand regelmatig terugkomen, en het is opvallend hoe vaak mensen er pas achter komen als het al te laat is om er nog goed op in te spelen. Pensioenleeftijd en AOW-leeftijd zijn twee aparte dingen, en het verschil tussen die twee kan je duizenden euro’s kosten.
Hoe dit fout gaat: een herkenbaar scenario
Stel, je bent geboren in het voorjaar van 1960 en werkt al jaren met het idee dat je op je 66e stopt. Je pensioenfonds bevestigt dat jouw pensioen ingaat op je 66e verjaardag. Logisch, denk je, want de AOW-leeftijd is toch ook 66? Maar intussen is de AOW-leeftijd voor jouw geboortejaar vastgesteld op 67 jaar en drie maanden. Je zit plotseling met een gat van meer dan een jaar waarin je geen AOW ontvangt, terwijl je al wel gestopt bent met werken.
Dit scenario is geen uitzondering. Het is juist de meest gemaakte fout bij pensioenplanning. Mensen sturen op een leeftijd in plaats van op twee aparte data die zelden samenvallen.
Twee klokken die los van elkaar tikken
De kern van het probleem is simpel: jouw pensioenleeftijd en jouw AOW-leeftijd zijn twee volledig aparte begrippen. Ze worden bepaald door twee verschillende instanties, op basis van twee verschillende regels, en ze hebben niets met elkaar te maken.
Je AOW-leeftijd wordt vastgesteld door de overheid en is gekoppeld aan de gemiddelde levensverwachting in Nederland. Stijgt die, dan schuift de AOW-leeftijd mee omhoog. Voor mensen die nu rond de 60 zijn, ligt die leeftijd inmiddels structureel boven de 67. Via de website van de SVB, onder Mijn SVB, kun je je exacte AOW-ingangsdatum opzoeken. Dat kost je vijf minuten en geeft je de enige betrouwbare informatie over wanneer jij AOW gaat ontvangen.
Je pensioenleeftijd daarentegen staat in je pensioenreglement. Dat is de datum waarop jouw aanvullend pensioen van je werkgever of bedrijfstak ingaat. Vroeger was dat bijna altijd 65. Later werd het 66, en bij veel fondsen nu 67 of zelfs 68. Maar dit verschilt per fonds, per regeling en soms zelfs per dienstverband. Het is dus heel goed mogelijk dat jij bij meerdere fondsen pensioen hebt opgebouwd, elk met een andere ingangsdatum.
Wat het gat concreet kost
Laten we eerlijk rekenen. Als jouw AOW pas ingaat op 67 jaar en drie maanden, maar jij stopt al op je 66e verjaardag, heb je een gat van vijftien maanden. De volledige AOW voor een alleenstaande bedraagt op dit moment ruim 1.400 euro netto per maand. Over vijftien maanden is dat meer dan 21.000 euro aan inkomen dat je niet ontvangt, tenzij je dat zelf opvangt.
Daar bovenop geldt dat je aanvullend pensioen in die periode vaak lager uitvalt dan verwacht, omdat het pensioenfonds bij de berekening had aangenomen dat de AOW er ook bij zou zijn. Sommige fondsen bouwen een tijdelijke AOW-compensatie in, maar dat geldt lang niet voor iedereen.
Situatie 1: het inkomensgat
De meest voorkomende situatie is dat je aanvullend pensioen al ingaat, maar de AOW nog op zich laat wachten. Je hebt dan wel inkomen, maar minder dan je had verwacht of nodig hebt. De belastingdruk kan dan ook tegenvallen: zonder de lage AOW-premies die gepensioneerden normaal betalen, val je in een ander belastingtarief. Dit raakt direct aan hoe bijverdienen naast je AOW je financiële situatie beïnvloedt. Wij van Seniorenmagazine.nl adviseren om dit concreet door te rekenen voor jouw situatie, bij voorkeur samen met een onafhankelijk pensioenadviseur of via het pensioenoverzicht op MijnPensioenoverzicht.nl.
Situatie 2: het omgekeerde voordeel
Er is ook een omgekeerde situatie, en die wordt minder vaak besproken. Stel dat jouw AOW al is ingegaan, maar jij nog doorwerkt of pas later stopt. Dan ontvang je tijdelijk AOW én loon naast elkaar. Dat levert meer inkomen op, maar ook een hogere belastingaanslag. Aan de andere kant kun je ook kiezen om je pensioen later in te laten gaan: elke maand dat je langer wacht met je aanvullend pensioen, wordt het maandelijkse bedrag hoger. Dat kan zinvol zijn als je de ruimte hebt om het even uit te stellen.
Drie manieren om het gat te dichten
Als je ontdekt dat er een gat zit tussen je pensioeningangsdatum en je AOW-datum, zijn er drie concrete opties:
- Uitgesteld pensioen aanvragen. Vraag bij je pensioenfonds of je de ingang van je aanvullend pensioen kunt uitstellen tot aan je AOW-leeftijd. Je maandelijkse uitkering wordt dan hoger, en beide inkomensstromen starten tegelijk. Dit werkt het best als je zelf genoeg spaargeld hebt om de overbruggingsperiode te financieren.
- Overbruggingspensioen benutten. Sommige pensioenregelingen bevatten een overbruggingspensioen, ook wel tijdelijk ouderdomspensioen genoemd. Dat is een extra uitkering die tijdelijk de AOW compenseert totdat je die daadwerkelijk ontvangt. Controleer in je pensioenreglement of dit voor jou geldt, want het is niet standaard.
- Eigen vermogen planmatig inzetten. Als je spaargeld of beleggingen hebt, kun je het inkomensgat overbruggen door elke maand een vast bedrag op te nemen, of je pensioen ineens opnemen. Maak daarvoor een simpel plan: bepaal het tekort per maand, vermenigvuldig dat met het aantal maanden gat, en reserveer dat bedrag bewust. Doe dit op tijd, want dit soort beslissingen kun je beter drie jaar voor je pensioen nemen dan drie maanden ervoor.
Vijf vragen die je nu moet stellen
Of je nu 58 of 64 bent: er zijn vijf vragen die je concreet beantwoord wilt hebben voordat je stopt met werken.
- Wat is mijn exacte AOW-ingangsdatum? (Opzoeken via Mijn SVB)
- Wat is de officiële ingangsdatum van elk aanvullend pensioen dat ik heb opgebouwd?
- Zit er een gat tussen die data, en zo ja: hoe groot is dat in maanden en in euro’s?
- Heeft mijn pensioenregeling een overbruggingspensioen of een tijdelijk ouderdomspensioen?
- Wat zijn de gevolgen voor mijn belastingaanslag als ik pensioen en AOW niet tegelijkertijd ontvang?
Stuur nooit alleen op de vraag: ‘Ik ga met pensioen op de AOW-leeftijd.’ Dat is te vaag. Jij hebt geen AOW-leeftijd in het algemeen, maar een AOW-datum die op de dag nauwkeurig is. En jouw pensioenfonds rekent met een ingangsdatum die daar niets van weet.
De misrekening die bijna iedereen maakt
De veelgemaakte fout is niet dat mensen lui zijn of niets regelen. De fout zit in de aanname: ‘Dat loopt allemaal gelijk.’ Het heeft het nooit gedaan. Vroeger viel het minder op omdat de AOW-leeftijd lang vaststond op 65 en veel pensioenregelingen dezelfde datum hanteerden. Nu de AOW-leeftijd jaarlijks kan verschuiven en per geboortejaar verschilt, is die automatische gelijkloop er al helemaal niet meer.
Het pensioenleeftijd AOW-leeftijd verschil is concreet, berekenbaar en te managen, mits je het op tijd ontdekt. Wij merken dat veel lezers van Seniorenmagazine.nl dit onderwerp pas serieus nemen als het bijna te laat is. Maar de mensen die er twee tot drie jaar voor hun geplande stopdatum mee beginnen, hebben de meeste opties en de minste stress.
Log in op Mijn SVB en zoek je exacte AOW-datum op. Vergelijk die daarna met de ingangsdata in je pensioenoverzicht. Als er een gat zit tussen die twee momenten, heb je nu nog de ruimte om dat op te vangen, via je pensioenregeling, spaargeld of een andere voorziening. Wie daar pas naar kijkt nadat hij of zij al gestopt is met werken, heeft beduidend minder keuzes. Het kost je een halfuur, en het kan je een hoop zorgen schelen.